De party people van Madchester

Waarom er zo veel popgroepen uit Manchester komen? ‘Omdat er niets te doen is,’ was het antwoord van Mark E. Smith, zanger van The Fall, op die vraag in 1991. ‘Het is cultureel dood. Altijd al geweest.’ Niet dat hij dat erg vond, voegde hij er meteen aan toe, want in een stad als Amsterdam zou zijn band nergens aan toe komen: ‘De bandleden zouden de hele dag in galerieën rondhangen, en cafés.’

Wie recent nog in de stad geweest is, weet dat er de laatste jaren wel wat veranderd is. Het grauwe imago van een vreugdeloze industriële stad was het stadsbestuur een doorn in het oog. Er werd flink geinvesteerd in musea, cafés, een concertzaal, winkelcentra, stadsvernieuwing. Reclameborden vergeleken Manchester met continentale steden als Parijs en, inderdaad, Amsterdam. Problemen als het geweld, de armoede en het veelvuldige drugsgebruik zijn met die cosmetische operatie overigens nog lang niet opgelost.

Hopelijk kan het unieke karakter van de stad en zijn inwoners tegen een stootje. Dat broodnuchtere en eigenwijze, de trots en het onverschrokkene – Mancunians lijken niet gauw van hun stuk te brengen en zijn als vanzelfsprekend overtuigd van hun eigen gelijk. Denk maar eens aan Noel Gallagher, voorman van Oasis, die regelmatig verkondigt dat hij weer een briljant liedje heeft geschreven. En even gemakkelijk erkent dat sommige van zijn andere songs eigenlijk waardeloos waren.

Het karakter van Manchester is nergens zo duidelijk te vinden als in de popmuziek die de stad sinds 1976 heeft voortgebracht. In zijn boek over de stad schrijft Dave Haslam: ‘Er werd altijd gezegd dat als Dublin vernietigd zou worden, je alles wat nodig was om de stad opnieuw te bouwen, te vinden was in het werk van James Joyce. Hetzelfde geldt voor Manchester en zijn popmuziek.’ Muziek is, behalve voetbal, waar Manchester het meest bekend om is: niet alleen Oasis en The Fall, maar ook The Smiths, Joy Division, New Order, Happy Mondays, Simply Red en The Stone Roses. En, recenter: Lamb, Badly Drawn Boy, Doves en Elbow.

Voor 1976 was Manchester allesbehalve een invloedrijke popstad in Engeland. The Bee Gees kwamen er vandaan, maar die werden pas succesvol toen ze naar Australië waren geëmigreerd. De grootste popgroep uit Manchester was 10cc.

De grote ommekeer kwam door de optredens van The Sex Pistols in Manchester in de zomer van 1976. Het eerste concert, op 4 juni 1976, is knap gereconstrueerd in de film 24 hour party people. Er was maar een handvol mensen, maar bijna ieder van de aanwezigen zou niet lang daarna in een band gaan spelen. De organisatoren van het concert, Pete Shelley en Howard Devoto, richtten meteen na het zien van The Sex Pistols een eigen band op, The Buzzcocks. ‘We vonden ze geweldig,’ zegt Devoto in het boek van Dave Haslam. ‘We dachten: we gaan net zoiets doen in Manchester.’ Anderhalve maand later traden The Buzzcocks op in het voorprogramma van The Sex Pistols, toen die voor de tweede keer in Manchester waren. In het publiek stond toen onder anderen Mark E. Smith, die bij zichzelf dacht: ik moet een groep beginnen, want dat kan ik beter.

The Sex Pistols schopten de stad wakker. Zoals in 24 hour party people te zien is, maakten de energie en do it yourself-mentaliteit van de punkbeweging een stroom lokaal talent los. Het opmerkelijke is dat juist Manchester zo’n belangrijke rol in de Britse pop zou spelen. De bands rond het Factory-label van Tony Wilson, waar 24 hour party people over gaat, zoals New Order en de Happy Mondays, met hun sterk door ecstacy en andere drugs beinvloede mix van acid house en gitaarpop, zorgden ervoor dat de stad even werd omgedoopt tot Madchester.

Maar ook met The Smiths, een hevig aanbeden groep die zowel in Groot-Brittannië als in de Verenigde Staten veel navolging kreeg. En met Oasis, de grootste Britse band van de jaren negentig. Daar kan zelfs Liverpool niet tegenop.

Vijf onmisbare Manchester-platen:

1. Joy Division – Unknown pleasures (1979)

Het debuut van de groep rond zanger Ian Curtis, die op 18 mei 1980 zelfmoord pleegde. De rauwe, nerveuze en krachtige muziek is nog steeds aangrijpend. De toegankelijker single Love will tear us apart en het introverte tweede album Closer horen eveneens tot het erfgoed van Manchester. Na Curtis’ dood ging de rest van de band verder als New Order, een groep die minstens zo belangrijk voor de stad is geweest als Joy Division.

2. The Fall – Hex enduction hour (1982)

Compromisloze, uitdagende muziek, gespeeld met de energie van jaren vijftig-rock-‘n-roll, maar volstrekt uniek. Vooral door de dwarse, onpeilbare persoonlijkheid van zanger Mark E. Smith, die de band ruim twintig jaar later nog steeds gaande houdt met een regelmatig wisselende, telkens verjongende bezetting.

3. The Smiths – Louder than bombs (1987)

Compilatie van het beste van de groep rond zanger Morrissey en gitarist Johnny Marr, die gitaarpop maakten waar je het ene moment om kon lachen en het andere om huilen, door Morrissey’s even gevoelige als geestige teksten. Al ontbreekt op dit album nog de klassieker This joke isn’t funny anymore.

4. Happy Mondays – Pills ‘n’ thrills and bellyaches (1990)

Uit een eigen invulling van acid house ontstond de stijl van de Happy Mondays: losjes swingende, in een roes van drugs en alcohol gemaakte funky pop. Waarschijnlijk de meest hedonistische en zorgeloze plaat uit Manchester, met zanger Shaun Ryder die zich opperbest vermaakt.

5. Oasis – Definitely maybe (1994)

Debuut van de band rond de broers Noel en Liam Gallagher, voordat ze zouden verzuipen in hun eigen overmoed en arrogantie. Opwindende gitaarrock, en songs die bij vlagen even briljant zijn als die van de grote voorbeelden, The Beatles.